كاتلین مك گایگن / ترجمه: یحیی نطنزی :اغلب فیلم‌های مایک نیکولز مانند «فارغ‌التحصیل» و «رنگ‌های اصلی» متاثر از شرایط زمانی سال تولید خود هستند و اتفاقات و ماجراهای آن سال‌ها را منعکس می‌کنند و گاهی حتی در چنین فرآیندی شکلی عجیب و غیرعادی هم به خود می‌گیرند. نمونه‌ آشکارش فیلم «رنگ‌های اصلی» است که درست بعد از جریان رسوایی مونیکا لوینسکی به نمایش درآمد و داستان یکی از کاندید‌اهای ریاست جمهوری آمریکا را به شکلی کنایی به تصویر ‌کشید. «جنگ چارلی ویلسون» بر اساس کتاب پرفروشی از جورج کرایل ساخته شده است و داستانش در دهه 80 می‌گذرد و به لحاظ مضمونی فیلمی است درباره دلالی قدرت واشنگتن در افغانستان و کمک‌های مخفیانه نظامی‌اش به شورشیان افغان برای پیروزی بر نیروهای اتحاد جماهیر شوروی. اما به همان دلیل ابتدای مطلب، این فیلم هم با اینکه داستانش در گذشته می‌گذرد از شرایط زمانه خود غافل نشده و در خلال داستان اشارات آشکاری به معادلات جهانی پس از 11 سپتامبر دارد. با این حال سیاست در این فیلم موتیف اصلی نیکولز در پرداخت داستانش نیست و این‌بار هم مانند دیگر آثار وی با شخصیت‌های منحصر به فردی مواجهیم که قرار است در برابر دوربین پوست بیندازند.
نیکولز در ابتدا تمایلی به کارگردانی «جنگ چارلی ویلسون» نداشته است: «از فیلم‌های واقعیت محور خوشم نمی‌آيد؛ چراکه در تولید این فیلم‌ها‌ آزادی عمل چندانی برای فیلمساز وجود ندارد». وی سپس به ملاقات چارلی ویلسون حقیقی رفته تا نظرش نسبت به ساختن یا نساختن فیلم تغییر کند: «چارلی ویلسون سیاستمداری بود که قبل از این فیلم به عرصه سینما وارد نشده بود. شاید به این دلیل که بر خلاف دیگر سیاستمداران این سال‌ها شخصیتی ساده و دم‌دست ندارد». نیکولز 76 ساله در سنی است که اکثر کارگردانان هم‌دوره ‌او ترجیح می‌دهند نشان‌های افتخار‌شان را برق بیندازند و عطای فیلمسازی را به لقایش ببخشند. وی نشان‌های افتخاری بی‌شماری در کارنامه خود دارد (از جایزه تونی برای نمایش «Spamalot» گرفته تا جایزه‌ «امی» برای فیلم‌ تلویزیونی «فرشتگان در آمریکا» و جایزه‌ اسکار برای «فارغ التحصیل») با این‌ حال خودش می‌گوید زندگی کردن در لحظه و بی‌توجهی به افتخارات و شکست‌های گذشته را بیشتر می‌پسندد: «زندگی کردن در لحظه تنها راهی است که با آن می‌توانم مهلکه‌ای که در شرایط فعلی گرفتارش هستیم را کنترل و مهار کنم. به عبارت دیگر در شرایط فعلی دو چیز برایم بسیار مهم و ارزشمندند؛ یکی عشق است و دیگری کار. عشق و کار تا ابد در هم گره خورده‌اند. در مورد گذشته هم معتقدم به طرزی باورنکردنی کاملا خوش‌شانس بوده‌ام که در همان جوانی گرفتار شهرت و اعتباری شدم که هر بلایی سرم آورد حداقل چندان دوام نیاورد و به زودی از شرش خلاص شدم». نیکولز در حالی این حرف‌ها را می‌زند که روی صندلی راحتی کهنه‌‌ای در دفترش در برادوی نشسته و اطرافش با عکس‌هایی از فرزندان و البته همسرش پوشیده شده است.
آنچه این سال‌ها بیش از هر چیز منتقدان مایک نیکولز را به اشتباه می‌اندازد فیلم‌های بسیاری است که نیکولز در این مدت ساخته است و به زعم آن منتقدان هیچ یک در حد و اندازه اعتبار و استعداد وی نبوده‌اند؛ فیلم‌هایی دم‌دستی که متاسفانه در قالب فیلم‌های سرگرم‌کننده هم می‌گنجند! فیلم‌هایی مانند «زن شاغل» و یا «قفس پرنده». نیکولز در این‌باره می‌گوید: «اگر قصد دارید نام‌تان همیشه سر زبان‌ها باشد و جاویدان و ابدی شوید؛ کافی است به یک نوع فیلمسازی اکتفا کنید و مثلا به استاد دلهره تبدیل شوید یا بهترین کمدین سینما شوید و مخاطبان را به خنده‌هایی از ته دل وادارید. آن وقت است که همه آن منتقدانی که در فرانسه زندگی می‌کنند و اطرافشان پر از خاکستر سیگار است شما را در لیست خود جای می‌دهند و بلاگر‌ها هم همگی درباره رمز و راز فیلم‌هایتان می‌نویسند. من اما می‌گویم هر کاری را که دوست داری به بهترین شکل ممکن انجام بده و برای رسیدن به هدفت مبارزه کن؛ چراکه ماندگاری و جاودانی اهمیت و اعتباری ندارد و هیچکس به آن توجهی نمی‌کند».
منبع: نیوزویک

ویلسون: تا جایی‌که من می‌دانم، نه. البته ناگفته نماند که در آن زمان هیچ کدام از ما قصد نداشتیم به آن کارها تن بدهیم. اما ظاهرا چاره دیگری پیش رویمان نبود. از طرف دیگر ما با پرونده‌ای مواجه بودیم که هیچ نقطه خاکستری‌ای در آن وجود نداشت و همه‌چیزش سیاه و سفید بود. تصور نمی‌کنم در حال حاضر هم نمایندگان کنگره آمریکا چه لیبرال‌ها و چه محافظه‌کار‌ها با وطن‌پرستی مشکلی داشته باشند. نکته‌ای که در رابطه‌ با دخالت آمریکا در افغانستان زمان جنگ سرد از آن غفلت می‌شود این است که ما می‌توانستیم سال‌ها بدون اینکه خبری به رسانه‌ها درز کند یا گرفتار دودستگی حزبی شویم به اقدامات اصلاحی خود ادامه دهیم. قبول دارم که شخصا قوانین بین‌المللی را زیر پا گذاشته‌ام، اما همان‌ قدر که از نظام‌های کمونیستی متنفرم از نظام‌های استبدادی هم تنفر دارم و در سایه این تنفر اعمال سابقم را توجیه می‌کنم.
با این حال در فیلم مورد بحث ما هم نه قهرمان‌های داستان شخصیت‌های کاملا مثبتی دارند و نه ضد قهرمان‌های آن شخصیت‌هایی کاملا ‌منفی هستند.
ویلسون: بگذارید حساب اتحاد جماهیر شوروی و کمونیست‌ها را در این قضیه جدا کنیم. مسئله این است که در آن سال‌ها حتی نیروهای متخاصم و به قول شما ضد قهرمان‌ها برای خود ما هم چندان شخصیت‌های منفی‌ای نبودند. حریف اصلی ما در آن سال‌ها نه نیروهای شوروی، بلکه ماموران سیا بودند که 40 سال در آن منطقه حضور داشتند و دیگر کاری از دست‌شان برنمی‌آمد؛ حتی می‌توان نیروهای شوروی و کمونیست‌ها را در جایگاه خودشان به نوعی قهرمان و شخصیت‌هایی مثبت دانست. مشکل آنان تنها این بود که می‌گفتند‌: «نمی‌خواهیم هیات حاکمه اتحاد جماهیر شوروی از دست ما عصبانی و ناراحت شود». همین جمله بود که هر وقت به گوش من می‌رسید از شدت خشم نفسم برای لحظاتی بند می‌آمد.
تام، «جنگ چارلی ویلسون» نسبت به دیگر فیلم‌هایت از پیچیدگی بیشتری برخوردار است. به عنوان مثال در «نجات سرباز رایان» در تمام لحظات فیلم می‌دانستیم باید از چه چیزی طرفداری کنیم و چه کسانی را تشویق کنیم.
هنکس: «جنگ چارلی ویلسون» راوی مسئله‌ای است که شاید به تصویر کشیدن آن در سینما امری غیر ممکن باشد: اینکه سیاست و فعالیت‌ سیاسی در عالم واقع چگونه رخ می‌دهد و جزئیات آن از چه قرار است. سیاست و داستان‌گویی در سینما دو فرآیند متناقض هستند که کمتر با هم کنار می‌آیند؛ چراکه در سینما ناگزیر از بیان داستان و توضیح و تشریح آن هستید، اما در سیاست نه تنها هیچ توضیحی وجود ندارد بلکه عموما همه چیز در یک مرحله متوقف شده‌ است، به همین دلیل از ابتدا مایل بودم تا حد ممکن بر پیچیدگی‌های این فیلم اضافه شود تا با واقعیت تطابق بیشتری داشته باشد و تصور می‌کنم همگی ما کار خود را به نحو احسن انجام داده‌ایم و به نتیجه قابل قبولی رسیده‌ایم. تنها امیدم این است که مخاطبان بعد از تماشای این فیلم به سرعت آن را از یاد نبرند و در موردش با هم صحبت کنند؛ صحبت درباره معنای فیلم، کیفیت فیلم و تبعات و بازتاب‌های آن در خارج از سالن سینما.
در موقعیت فعلی بیشتر از 300 هزار از اهالی افغانستان در ایالات متحده زندگی می‌کنند. فکر می‌کنی این فیلم مورد استقبال آنها قرار بگیرد؟
هنکس: زمانی که در سانتا کلاریتا مشغول فیلمبرداری بودیم به نظر می‌آمد که تمام افغان‌های مقیم کالیفرنیا برای تماشای ما به آنجا آمده‌ بودند. افغان‌های بسیاری در اینجا فروشگاه‌هایی برای خود بازکرده‌اند و یا خانواده تشکیل داده‌اند و همگی تلاش می‌کنند تا در سرزمین موعود آمریکا زندگی آرامی برای خود دست و پا کنند. به قول چارلی ویلسون: «ممکن است این فیلم با پول آمریکایی تولید شده باشد اما خون افغان همواره در آن جاری بوده است».